Układ odpornościowy kręgowców w odpowiedzi na zarażenie / zakażenie danym pasożytem wytwarza dopasowane doń cząsteczki- przeciwciała. Zadaniem tych cząsteczek jest rozpoznanie określonych struktur/ białek patogenów, zwanych antygenami. Przeciwciała mają zdolność swoistego łączenia się z antygenem, występują w płynach ustrojowych, takich jak surowica, osocze, płyn mózgowo-rdzeniowy.
W zależności od różnic w budowie cząsteczki wyróżniamy pięć klas przeciwciał: IgA, IgD, IgE, IgG i IgM.
Przeciwciała klasy IgA stanowią główny element obronny błon śluzowych, najwięcej jest ich w wydzielinach takich jak łzy, pot, wydzieliny układu oddechowego i moczowego. Funkcja przeciwciał klasy IgD nie została do końca jeszcze poznana, prawdopodobnie współdziałają z przeciwciałami klasy IgM. Przeciwciała klasy IgE uczestniczą w obronie organizmu przeciw pasożytom. Do najczęściej oznaczanych klas przeciwciał należą wytwarzane na początku zarażenia przeciwciała klasy IgM oraz produkowane później, mogące utrzymywać się latami, przeciwciała klasy IgG.
Diagnostyka serologiczna polega więc nie tyle na bezpośrednim wykrywaniu pasożyta, ale na wykryciu reakcji organizmu na pasożyta, poprzez oznaczenie poziomu specyficznych przeciwciał we krwi lub innym materiale.
Celem wykrywania przeciwciał jest wykazanie kontaktu z czynnikiem patogenny takim jak wirusy, bakterie (Borrelia, Chlamydia), pierwotniaki (Encephalitozoon, Neospora, Toxoplasma) czy nicienie(Dirofilaria), kontrola przebiegu infekcji oraz procesu leczenia, a także ocena stanu odporności na dany patogen.
Materiałem do badań jest osocze lub surowica uzyskana z krwi pobranej od zwierzęcia lub w niektórych przypadkach płyn mózgowo-rdzeniowy